X

EUROPEES TUINENNETWERK – EGHN

Kasteelpark Schloss- und Auenpark Neuhaus

De voormalige residentie Schloss Neuhaus wordt beschouwd als een van de mooiste waterburchten in de stijl van de Wezerrenaissance in Duitsland. Het slot beleefde zijn glorietijd met vorstbisschop Klemens August von Bayern die het in de achttiende eeuw tot een barokke residentie liet uitbouwen.

Door de Landesgartenschau (nationale tuinexpositie) in het stadsdeel Schloss Neuhaus van Paderborn ontstond in 1994 het huidige Schloss- und Auenpark rondom het kasteel. Dit complex omvat naast het deels gereconstrueerde kasteelpark ook nog een recreatiegebied dat bestaat uit ecologisch vormgegeven gebieden in het stroomgebied van de rivieren Alme, Lippe en Pader.

De gracht rondom het slot, de gedeeltelijk gereconstrueerde barokke parterre met bijbehorende lindelanen en de historische tuinbeelden geven nu weer een duurzaam beeld van de pracht en praal van dit complex ten tijde van de vorstbisschoppen.

Tussen de rivieren loopt een op het thema “Levensruimte stroomgebied” georiënteerde groene verbinding vanuit het stadscentrum van Paderborn via Schloss Neuhaus tot aan het Lippesee-meer.

In het kader van de Landesgartenschau (nationale tuinexpositie) in het stadsdeel Schloss Neuhaus van Paderborn ontstond in 1994 het Schloss- und Auenpark. Het bestaat uit het gereconstrueerde kasteelpark van de voormalige bisschoppelijke residentie Schloss Neuhaus en een recreatiegebied dat bestaat uit ecologisch vormgegeven gebieden in het stroomgebied van de rivieren Alme, Lippe en Pader.

ET_owl_bildleiste_neuhaus_1

Schloss Neuhaus ligt op een schiereiland tussen deze drie rivieren. Deze voormalige bisschoppelijke residentie is gedurende een aantal fasen tussen 1370 en 1597 gebouwd. Er lag toen al een renaissancetuin bij dit kasteel dat in heel Duitsland bekend was.

In de achttiende eeuw liet de Keulse keurvorst en Paderbornse vorstbisschop Klemens August von Bayern (1700 – 1761) het complex uitbouwen tot een representatieve barokke residentie. Zo werden er onder andere een oprijlaan en nieuwe bruggen over de grachten aangelegd.

ET_owl_bildleiste_neuhaus_2

In 1725 begon men met de aanleg van de tuin op basis van ontwerpen van de Paderbornse architect Christoph Nagel. Het ontwerp werd in 1736 naar aanleiding van het 900-jarige jubileum van het Libori-feest in een speciale feestbundel gepubliceerd. Voor de uitvoering van de prachtige tuin werd de heer Hatzel, hofhovenier bij Schönbrun, uit Wenen gehaald. Een authentieke inventarisatie geeft het ontwerp van 1753 weer.

Het hart van dit streng symmetrisch ingedeelde park was een grote waterpartij met een hoge fontein in het midden van de langs- en dwarsassen. Vlakbij het kasteel werd een kunstzinnige grasparterre (parterre à l’angloise) aangelegd waarvan het decoratieve patroon met grasmotieven, sierperken en gekleurde kiezelvlakken werd gemaakt. Voorbij de grote fontein werd het park voortgezet met een regelmatig gevormde bosschage van taxussen. De tuin werd omkaderd door dubbelrijs lindelanen met lange grasperken die op de oever van de Lippe in een grote halve cirkel bijeenkwamen.

ET_owl_bildleiste_neuhaus_3

Met het begin van de negentiende eeuw en de secularisering raakte het complex in ongebruik en raakte het binnen enkele jaren in verval. Bijna twee eeuwen lang werd het eiland waarop het kasteel stond daarna als militaire locatie gebruikt. In het park werden kazernes en stallen gebouwd en de overgebleven terreinen kregen de bestemming van exercitie- en rijterrein.

Nadat het militaire gebruik beëindigd was, vond de ‘wedergeboorte’ van de barokke tuin in 1994 in het kader van de nationale tuinexpositie plaats. Delen van de oorspronkelijke tuin zijn tot in detail gereconstrueerd. Op basis van originele tekeningen uit de achttiende eeuw vormen lage buxusheggen nu weer de omtrekken van de barokke parterre. Rode mijnsplit, witte marmerkiezel en zwart grint geven de contouren van de ornamentale structuren aan. Daartussen brengen groene grasvlakken wat luchtigheid aan in de strakke indeling. Dit deel van de tuin is ingekaderd in wisselbloemperken, die ook op basis van originele tekeningen zijn samengesteld. Met name in het voorjaar en de zomer vormt de parterre met zijn wisselende beplanting en waterpartijen de hoofdattractie voor bezoekers.

Het was vanwege diverse beperkingen niet mogelijk om alle bouwwerken uit de grote barokke tuin terug te brengen. Zo is de grote fontein bijvoorbeeld niet hersteld, maar is hier in plaats daarvan nu een ‘fonteintheater’ gecreëerd. Het oorspronkelijke verloop is wel nog via pleisterwerk zichtbaar gemaakt. Vanuit het platform van het fonteintheater heeft men prachtig uitzicht over de parterre en op het kasteel met de in 1994 herstelde slotgracht en de lindelanen. Om de oude bomen te behouden heeft men hierbij besloten van volledig herstel van de oude situatie af te zien.

ET_owl_bildleiste_neuhaus_4

De originele barokke tuinsculpturen bij het ‘Bürgerhaus’ zijn het bekijken bijzonder waard. Ze symboliseren de twaalf maanden van het jaar.

De tuin direct voor de voormalige werkkamer van Klemens August is ook hersteld. Deze is gemakkelijk over het hoofd te zien.

In het noorden van het park eindigt de laan bij het “geofytenbosje”. Op de bodem van het bos ontvouwt zich hier in het voorjaar een prachtige bloemenzee van anemonen en andere vroege bloeiers. Verder naar het westen kan men op het punt waar de waterrijke Alme en Lippe bij elkaar komen het thema ‘water’ op geheel eigen wijze beleven.

In het kader van de Landesgartenschau 1994 heeft men de stroomgebieden van de rivieren en de intensief agrarisch gebruikte, en door wegen doorsneden terreinen hier voor recreatie geschikt gemaakt. Hiermee is een samenhangende band van recreatiegebieden in het rivierenlandschap vanaf de binnenstad van Paderborn tot aan het Lippesee-meer gerealiseerd.

ET_owl_besinfo_neuhausAdress:

Schloßpark und Lippesee GmbH
Im Schlosspark 10
33104 Paderborn (Kreis Paderborn, NRW)
Tel.: 05254-80192
www.schlosspark-paderborn.de

Owner:
City of Paderborn

Opening Times:
The park is open all year round

Admission Prices:
No admission fee. Admission charged for some events

Cultural Programme and Exhibitions:
Current information on the cultural programme can be found at www.schlosspark-paderborn.de andwww.gartentage-schlossneuhaus.de

Visitor Information:

  • Cafe/Restaurant: In the park
  • WC: In the right wing of the “Bürgerhaus”
  • Parking: “Zur Gartenschau”, Almering, Am Schloßgarten
  • Benches in park: Yes
  • Average Length of Stay: 2 hrs – all day
  • Access for People with Disabilities: The paths in the park are suitable for people with limited mobility
  • Children’s Programme: Yes

General map and further information on the park:  There are a historical map of the garden and a general map to the right of the main entrance. Maps and information can be found at www.schlosspark-paderborn.de

How to get there:
Padersprinter Bus routes 1/ 8/ 11 from Paderborn main railway station,
BVO Bus routes 420/ 444 in the direction of Schloß Neuhaus