X

EUROPEES TUINENNETWERK – EGHN

Kasteeltuin en botanische tuin Münster

De botanische tuin in Münster is een wetenschappelijke instelling van de Wilhelms-universiteit in Westfalen. Hij is vooral bedoeld voor studie en onderzoek. Deze in het kasteelpark ingebedde tuin biedt echter heel veel wetenswaardigheden, en niet alleen voor wie in de botanische wetenschappen geïnteresseerd is. Gelegen aan de rand van de drukke oude binnenstad is de tuin ook een populaire oase van rust.

Van heide- en moeraslandschappen tot en met boerentuinen en een alpenweide: de botanische veelzijdigheid die de verschillende delen van de 4,6 ha grote tuin met zijn 8.000 plantensoorten te bieden hebben is enorm.

Naast deze vrij toegankelijke gedeelten zijn zes van de tien kassen als showkassen voor het publiek toegankelijk. Op de locatie van een voormalige kas werd in 1840 een orangerie gebouwd van materiaal dat afkomstig was de gesloopte muur rond het kasteelterras. Deze orangerie is een van de weinige voorbeelden van deze specifieke bouwvorm in Duitsland.

Als laatste grote barokke residentie van Duitsland ontstond het kasteelcomplex van Münster in de periode van 1767 tot 1787. Vorst-bisschop Maximilian Friedrich von Königsegg-Rothenfels liet het complex bouwen. Hij gaf de beroemde Westfaalse architect Johann Conrad Schlaun, een exponent van de barokke bouwkunde, opdracht voor het ontwerp en de bouw van een volledige residentie die paste bij zijn positie als vorst-bisschop.

ET_ms_bildleiste_muenster_1

De ontwikkeling van de meer dan 14 ha grote kasteeltuin was nauw met de geschiedenis van de residentie verbonden. In het kunstzinnige ontwerp van Schlaun werd de tuin als een geometrisch ontwerp volgens Franse idealen voorzien. Tussen 1784 en 1787 kon zijn opvolger Lipper samen met hovenier Franz Conrad Haas om kostenredenen helaas slechts een gereduceerd ontwerp realiseren. Alleen de lanen rond de buitenomtrek en de centrale vijver werden naar het voorbeeld van Schlaun aangelegd. Twee lange grasparterres strekten zich uit vanaf het kasteelterras, dat van de tuin werd gescheiden door een muur met een centrale trap, tot aan het grote waterbassin. De resterende delen werden als bosgebieden met kronkelende paden aangelegd.

In 1788 mocht de burgerij al in de kasteeltuin komen wandelen en vlak na 1800 werd het restaurant geopend.

ET_ms_bildleiste_muenster_2

In opdracht van baron vom Stein werd vanaf 1803 gestart met de aanleg van een botanische tuin in het gebied van de barokke parterre. Aan de tuinkant van het kasteel werd een landschappelijk arboretum ingericht dat overging in een gebied met perken voor de systematische plantencollecties en speciale collectietuinen. De oudste nu nog bestaande collectietuin is de alpentuin die al in 1823 werd aangelegd. Het middelpunt van het complex werd gevormd door het waterbassin van de barokke tuin. Ten noorden daarvan werd een eerste kweekkas gebouwd.

Sinds de aanleg van de botanische tuin werd er altijd voor gezorgd dat er een vrije doorkijk behouden bleef op de tuinkant van het kasteel langs de centrale barokke as vanaf het westelijke bastion van de citadel. Op de plaats waar voorheen een kas stond werd in 1840 een orangerie gebouwd van het materiaal dat afkomstig was de gesloopte muur rond het kasteelterras. Deze orangerie is een van de weinige voorbeelden van deze bouwvorm uit de tijd van het classicisme in Duitsland.

ET_ms_bildleiste_muenster_3

Medio negentiende eeuw werd het bijna tien hectare grote deel van de kasteeltuin dat geen onderdeel van de botanische tuin uitmaakte tot landschapstuin omgevormd. Twee prominente tuinontwerpers uit de negentiende eeuw waren hierbij betrokken. Peter Joseph Lenné, de directeur-generaal van de koninklijke tuinen in Pruisen, maakte in 1854 een analyse voor het omvormen van de in verval geraakte kasteeltuin. Het verdere ontwerp werd overgelaten aan Joseph Clemens Weyhe, die als zoon en opvolger van Maximilian Friedrich Weyhe het ambt van koninklijk tuininspecteur in Düsseldorf bekleedde.

Op basis van de voorstellen van Weyhe uit 1855 werd het arboretum van de botanische tuin opgenomen in de aangrenzende delen van de kasteeltuin; door de nodige bomen te verplanten werden betere zichtlijnen gerealiseerd; ook werden de paden anders aangelegd. Op instructies van de koning van Pruisen werden bovendien uitkijkjes in het open landschap gerealiseerd. In 1860 werden deze maatregelen afgerond. Daarna beperkte het onderhoud zich echter tot het minimum.

De botanische tuin daarentegen kreeg meer intensieve aandacht. Naast de bouw van nog meer kassen werd hier in 1872 in de centrale vijver een eiland aangelegd. In de negentiende eeuw hoorde de botanische tuin bij de medische faculteit en diende hij hoofdzakelijk voor aanschouwelijk onderwijs over geneeskrachtige planten. Ook was in de tuin de exotische plantenwereld uit verre landen te zien, waardoor hij een voorlichtingsfunctie voor de burgerij vervulde.

Het kasteel en de tuinen werden zwaar beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bij de wederopbouw van de botanische tuin zijn het oude formaat van 4,6 ha en het basisconcept van de collecties behouden. Vandaag de dag vinden bezoekers hier naast de plantspecifieke gedeelten en collectietuinen allerlei interessante loofbomen, coniferen, rododendrons, een boerentuin en een geur- en tasttuin volgens de ideeën van Hugo Kükelhaus.

ET_ms_besinfo_muenster

 

Botanischer Garten Münster
48149 Münster (Kreis Münster, NRW)
Schlossgarten 3
Tel: 0251-8323827
E-mail: botanischer.garten@uni-muenster.de
www.uni-muenster.de/BotanischerGarten/

Owner/Management:
Westfälische Wilhelms-Universität Münster

Opening Times:
The sites are open all year round

Admission Prices:
No admission fee

Cultural Programme and Exhibitions:
Numerous events: www.uni-muenster.de/BotanischerGarten/

Visitor Information

  • Restaurant/Cafe: Nearby
  • WC: Toilet building in the gardens
  • Parking: In front of the  Schloss (palace)
  • Signs in park and labelling of plants: Yes
  • Benches in park: Yes
  • Average length of stay: 1-2 hrs

General map and further information on the park:
A general map and further information on the park can be bought from a vending machine. A map of the park can be found at: www.uni-muenster.de/BotanischerGarten/

Accessibility The main paths are suitable for people with limited mobility.