X

EUROPEES TUINENNETWERK – EGHN

Laat-barokke hoogtetuin bij slot Hohenlimburg

Slot Hohenlimburg is de best bewaard gebleven vesting uit de vroege middeleeuwen in Westfalen.

Het is aantoonbaar dat hier sinds 1730 een hoogtetuin heeft gelegen met een geometrische indeling, die volgens Hollands voorbeeld als terrasparterre was aangelegd.

De hoogtetuin is in 2006 op basis van historische documenten gerestaureerd en met bij die tijd passende planten aangeplant.

Momenteel liggen in zuidelijke en oostelijke richting van de hoogteburcht weer de voormalige “Dienerschaftsgärten“, waar groente en fruit werd geteeld voor het personeel, terwijl op de terrastuin wijnstokken, rozen en moerbeibomen groeiden.

De door de muren van de burcht omsloten kruidentuin op het binnenerf straalt veel rust uit.

Een rondweg die vanaf de parkeerplaats naar het slot leidt, alle delen van de tuinen met elkaar verbindt en uitzicht biedt op de omgeving, is van bijzonder belang om de kasteeltuinen in hun landschappelijke setting te kunnen beleven.

Slot Hohenlimburg is gezichtsbepalend voor Hohenlimburg an der Lenne en is de enige overgebleven hoogteburcht in Westfalen. Het slot is in 1240 gebouwd en werd in de achttiende eeuw tot een residentieslot uitgebouwd.

Door de verplaatsing van de residentie van het huis Bentheim van Rheda naar Hohenlimburg tussen 1729 en 1756 werd onder graaf Moritz Casimir I (1710-1768) het slot tot woonslot uitgebouwd en werd er een tuin in een laat-barokke stijl aangelegd. Daarbij werd het steil naar het dal van de Lenne aflopende terrein door afgraving en door het aanleggen van imposante steunwallen dusdanig vormgegeven dat onder het nieuwe kasteel een terras ontstond waarop een formele parterretuin kon worden gerealiseerd.

ETHG_ruhr_leiste_hohenlimburg_1

Het enige beeldmateriaal uit de ontstaanstijd van de barokke tuin – een olieverfschilderij van de toenmalige hofschilder uit ca. 1740 – toont een door steunmuren opgevangen regelmatige tuin, die via een dubbele trap naar het daarnaast gelegen, nog in natuurlijke staat verkerende gebied, wordt ontsloten. Deze sluit met een gebogen bordes aan op de middelas van de tuin, die op zijn beurt weer door een smallere dwarsas wordt doorkruist. De uiteinden van beide assen worden benadrukt door tuinbeelden.

Rondom de vier centrale grasvelden liggen borders waarin kegelvormig gesnoeide boompjes te herkennen zijn, vermoedelijk taxus of jeneverbes, en kleinere kogelvormige struiken, mogelijk buxus. Een gesnoeide heg zorgt ervoor dat men alleen uitzicht op het dal heeft via de poort in het verlengde van de hoofdweg. Aan de zijkanten wordt de tuin begrensd door een muur, hoge gesnoeide heggen en een vierhoekig uitkijkpaviljoen. Zoals indertijd gebruikelijk zijn tegen de hoge steunmuren aan de achterkant constructies aangebracht om fruit- en vruchtgewassen te leiden. Hoewel bepaalde details waarschijnlijk niet realistisch zijn, is de weergave van de wezenlijke tuinelementen nog altijd in het terrein te herkennen.

ETHG_ruhr_leiste_hohenlimburg_2

Nadat het huis Bentheim in 1756 weer naar Rheda verhuisde, hebben de tuinen bij slot Hohenlimburg tot ver in de twintigste eeuw hun oorspronkelijke structuren en functies grotendeels behouden. De tuin verloor in de loop der tijd echter wel zijn gedifferentieerde inrichting met standbeelden, tuinarchitecturen en plantelementen en werd ook niet meer zo intensief verzorgd als nodig was. In de negentiende eeuw werden er verschillende nieuwe inrichtingselementen, stenen tafels, een pilaar met een zonnewijzer en een cenotaaf (een grafteken) in de parterretuin geplaatst. Het regelmatige basisontwerp bleef echter behouden. Tenslotte werden er in de jaren zestig lariksen in de parterretuin geplant. Het is niet bekend wanneer men het gebruik van de fruittuinen en wijnterrassen gestaakt heeft.

Pas in 2000 werd opdracht gegeven voor het opstellen van een basisconcept voor het behoud van de monumentale tuinen.

ETHG_ruhr_leiste_hohenlimburg_3

Door een gebrek aan voldoende bronmateriaal was een detailgetrouwe reconstructie van de tuinen, zoals die erbij lagen in de tijd dat Moritz Casimir I de scepter zwaaide, niet mogelijk. Het volledige herstel van de barokke keuken- en siertuinen met hun planten, gebouwen en beelden werd bovendien tegengehouden door de hoge kosten die daarmee gepaard zouden gaan en de hoge toekomstige onderhoudsverplichtingen.

Daarom voorzag het concept in de reconstructie van de volgende delen van de tuinen die in het voorjaar van 2007 werden opgeleverd en werden opengesteld voor het publiek:

De bestaande historische kern, met name de steunmuren onder en boven de tuin, de trap, de funderingsresten van een tuinpaviljoen en fragmenten van natuurstenen plavuizen werden geregistreerd en behouden. Het doel was de tuinparterre als vlak gedeelte van de tuin onder het slot te herstellen en weer voor het publiek open te stellen.

ETHG_ruhr_leiste_hohenlimburg_4

De halfhoge muren van de voormalige wijn- en fruitterrassen aan de zuidkant van de kasteelmuur werden van alle wortelstokken, klimplanten en esdoornzaailingen ontdaan en de hoekgedeelten ervan werden gereconstrueerd. Voor de wijnterrassen was inmiddels een wijnmaker gevonden die de kleine wijngaard exploiteert.

Aan de noordkant van het slot werd de voormalige keuken- of personeelstuin uit de negentiende eeuw als bloemenweide met fruitbomen aangelegd.

De verborgen liggende, door de muren van de burcht omsloten kruidentuin op het binnenerf straalt veel rust uit.

Een rondweg die vanaf de parkeerplaats naar het slot leidt, alle delen van de tuinen met elkaar verbindt en uitzicht biedt op de omgeving, is van bijzonder belang om de kasteeltuinen in hun landschappelijke setting te kunnen beleven.

De barokke parterre is nu een beschermd monument.

(Samenvatting van een tekst van Ina Bimberg, Landschaftsarchitekturbüro, Iserlohn op www.schloss.hohenlimburg.de)

Besucherinfo_2_PG_06100050Schloss Hohenlimburg
Alter Schlossweg 30
58119 Hagen-Hohenlimburg, Duitsland

www.schloss-hohenlimburg.de

Eigenaar: Vorstenhuis zu Bentheim-Tecklenburg

Exploitant: Schloss Hohenlimburg gemeinnützige GmbH

Openingstijden:
Maart, oktober en november zaterdag en zondag 12.00 tot 18.00 uur
April t/m september woensdag t/m vrijdag 14.00 tot 18.00 uur, zaterdag en zondag 12.00 tot 18.00 uur

Prijzen buitencomplex:
Volwassenen EUR 3,00
Kinderen vanaf 6 jaar EUR 1,50
Een rondleiding door de kasteeltuinen is na voorafgaande aanmelding mogelijk.

Cultuurprogramma en exposities:
Actuele informatie over het cultuurprogramma vindt u op de website www.schloss-hohenlimburg.de

Toeristische informatie:

  • Musea: Schlossmuseum (kasteelmuseum) en Kaltwalzwerkmuseum (koudwalserijmuseum)
  • Restaurant/Café: Ja
  • Shop: Ja
  • Wc: Aan de binnenplaats van het kasteel
  • Parkeren: Gratis parkeerplaatsen voor het kasteel
  • Honden meenemen is alleen buiten toegestaan

Overzichtskaart en verdere informatie over het park:
Een overzichtskaart van de tuinen is bij de buitenpoort van het kasteel te vinden.

Toegang voor mindervaliden:
Vanwege de ligging op een helling, de trappen en de onverharde paden is de toegang voor mensen met een mobiliteitsbeperking slechts beperkt mogelijk.