X

EUROPEES TUINENNETWERK – EGHN

Tuinen bij Haus Welbergen

Haus Welbergen is een nog grotendeels onbekend pareltje in het noorden van het Münsterland. Vanaf de paden in de tuinen heeft men steeds weer een mooi uitzicht op de waterburcht.

De meeste bezoekers komen vandaag de dag voor de goed onderhouden tuinen op het eiland met de voorburcht. Naar historische voorbeelden is hier een sfeervolle tuin aangelegd op de locatie waar vroeger twee bijgebouwen stonden. Een creatief ontworpen fontein, waarvan de vorm is ontleend aan de renaissance, verleent de tuin een meditatieve rust. Op dit eiland bevindt zich achter de Mariakapel nog een kleine tuin die uit de tijd van de renaissance blijkt te dateren.

Ook de onderdelen van de tuin die tegenwoordig minder intensief worden onderhouden ademen een bijzondere charme. Pilaren uit 1730, die vroeger een poort droegen, markeren de toegang tot een ooit intensief gebruikt tuineiland, dat tegenwoordig alleen dienst doet als fruitweide. De overgebleven, imposante solitaire bomen zijn getuigen van hoe mooi deze tuin vroeger moet zijn geweest. Twee andere pilaren markeren de ingang tot een in landschapsstijl ingericht gebied met rododendrons en solitaire struiken en planten.

De tuinen bij Haus Welbergen zijn met name als de vaste planten en rozen tijdens de zomermaanden bloeien een prachtige bestemming.

Haus Welbergen heeft zevenhonderd jaar aan geschiedenis en dit is af te lezen aan de gebouwen en de historische tuin- en landschapsinrichting van dit landgoed. Als het Nederlandse echtpaar Jan en Bertha Jordaan-van Heek het complex niet in 1929 had aangekocht, hadden de waterburcht en de landerijen er nu waarschijnlijk heel wat minder florissant bijgelegen.

bildleiste_nrw_ms_welber_1

Bij een bezoek aan Haus Welbergen zijn vooral een wandeling door het open toegankelijke buitengebied langs de uitgestrekte grachten en een bezoek aan de voorburcht met zijn fraai ingerichte tuinen de moeite waard.

In het noordoosten van het complex ligt achter de molen een langgerekte tuin die, als een barok tuineiland, voor het grootste deel begrensd wordt door een gracht. Twee pilaren die uit 1730 blijken te stammen markeren de ingang van de tuin. Van het historische ontwerp aan de noordoostelijke rand van de tuin zijn alleen maar een klein paviljoen, als centraal richtpunt, en een aantal oude bomen overgebleven. Waarschijnlijk behoren de als natuurmonumenten beschermde bomen, waaronder een imposante plataan, een grote taxus en een knoestige tamme kastanje, nog tot de oorspronkelijke beplanting van de barokke tuin.

bildleiste_nrw_ms_welber_2

Of de nu met fruitbomen aangeplante tuin vroeger een lusthof of een grote moestuin was, is niet bekend. Er is wel een rekening voor planten voor Haus Welbergen uit 1740 gevonden, voor een zending tulpen- en hyacintenbollen en tabaksplanten vanuit Haarlem in Nederland. Bovendien staan in een brief uit 1871 meerdere pomeransbomen (sinaasappelbomen) vermeld. Waar deze lastig te onderhouden bomen geplant werden en hoe ze men ze liet overwinteren is een vraag waarop men het antwoord nu niet meer weet.

Behalve de gracht markeren nog twee pilaren de toegang tot een ander interessant tuingedeelte. Voorbij de graanschuur loopt hier een pad tussen de gracht langs het huis en de beek (de Gauxbach) door een in landschapsstijl aangelegde tuin met mooie solitaire bomen en struiken en veel oude rododendrons. Dit gedeelte behoorde ooit tot de stroomopwaartse wal van de zwaar versterkte waterburcht. Vermoedelijk is de wal afgevlakt toen Franz Caspar Cajetan Bucholtz de barokke uitbouw van het landgoed realiseerde en zijn hier in de loop der tijd allerlei bomen en struiken op geplant. Met uitzondering van een oude beuk op de zuidoostelijke hoek van de voormalige wal zijn de meeste solitaire bomen en rododendrons in de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw geplant.

Het pad voert verder langs de Gauxbach door een vanuit cultuurlandschappelijk oogpunt interessant bosgebied met een uitgebreid grachtensysteem. In de negentiende eeuw stonden er op het terrein dat werd omsloten door de beek en de twee vertakkingen van de gracht ten zuiden van de waterburcht niet zoveel bomen en werd het vermoedelijk als weide of bleekveld gebruikt. Waarschijnlijk heeft men het uitgebreide grachtensysteem aangelegd om het herenhuis beter te kunnen verdedigen en om de waterstand in de brede gracht bij het huis te kunnen reguleren. Ook is mogelijk dat hier in de zeventiende of achttiende eeuw dieren werden gehouden voor de jacht. Van de familie Bucholtz is bekend dat ze er, ondanks hun burgerlijke afkomst, een zeer adellijke levensstijl op na hielden.

bildleiste_nrw_ms_welber_3

Bij een wandeling over de onderhouden paden in het bos kunnen oplettende bezoekers nog veel details ontdekken van het historische cultuurlandschap, zoals een oude haag van doorgeschoten haagbeuken, die aan drie kanten een groot rechthoekig gebied begrenst.

De meeste bezoekers komen vandaag de dag voor de goed onderhouden tuinen op het eiland met de voorburcht. Vanaf 1962 heeft de stichting hier een geometrische tuin aangelegd, naar historische voorbeelden. Het Westfälische Amt für Landespflege heeft het ontwerp van deze tuin verzorgd. Een nieuw tuinelement is de fontein in het centrum van deze tuin, die op basis van voorbeelden uit de renaissance is gemaakt. De tuin is met name als de vaste planten en rozen tijdens de zomermaanden bloeien een prachtige bestemming.

Achter de Mariakapel ligt nog een kleine tuin, die uit de tijd van de renaissance blijkt te dateren. Deze tuin werd vermoedelijk geruime tijd als moestuin gebruikt en pas in de negentiende eeuw heringericht als kleine landschapstuin met zorgvuldig geselecteerde solitaire bomen en struiken. Tot de oudste planten behoren hier een oude buxus en een opvallend gesnoeide vederesdoorn. Aan de zuidkant van de Mariakapel bevindt zich een beschutte zitplaats aan de rand van de kleine tuin, waar het heerlijk toeven is.

Pic05

 

Adres:
Haus Welbergen
Bökerhook  6
48607 Ochtrup
Email: no
Web: no

Eigendom van:
Bertha Jordaan-van Heek Stiftung (Foundation)

Openingstijden:
Park and garden open all year, during daylight
Guided tours through the house by appointment only (Tel: 02553-972728).

Toegangsprijs:
Admission free

Evenementen en tentoonstellingen:
Organised by Kulturring der Stadt Ochtrup

Toeristische informatie:
Shop:
no
Restaurant: none on site, but near-by
WC: no
Parkeren: Free ample parking
Zitbanken in het park: In the courtyard (during season)
Gemiddelde duur van het bezoek: 90 minutes
Toegankelijk: Inner courtyard and access path only
Programma voor kinderen: no

Overzichtskaart en meer informatie over het park: no

How to get there
By car: Motorway A31, exit 31 (Gronau-Ochtrup)
By train/bus: Train station in Ochtrup or Metelen-Land